पावसाळ्यात ठिबक सिंचन (Drip Irrigation) ची घ्यायची काळजी

पावसाळ्यात ठिबक सिंचन (Drip Irrigation) ची घ्यायची काळजी पावसाळ्यात पिकांना नैसर्गिकरित्या पाऊस मिळत असल्यामुळे ठिबक सिंचनाचा योग्य वापर आणि देखभाल करणे अत्यंत आवश्यक असते. योग्य काळजी घेतल्यास ठिबक प्रणालीचे आयुष्य वाढते, पाण्याची बचत होते आणि पिकांचे नुकसान टळते. १. पाऊस सुरू असताना सिंचन बंद ठेवा जोरदार किंवा सलग पाऊस पडत असल्यास ठिबक सिंचन सुरू करू नये. जमिनीतील ओलावा तपासूनच सिंचन सुरू करा. २. फिल्टरची नियमित स्वच्छता करा पावसाळ्यात पाण्यात गाळ, शेवाळ आणि मातीचे प्रमाण वाढते. त्यामुळे स्क्रीन फिल्टर, डिस्क फिल्टर किंवा सॅंड फिल्टर नियमित स्वच्छ करा. ३. लेटरल आणि ड्रिपर तपासा प्रत्येक लेटरलमधून पाणी समान प्रमाणात येते का ते पाहा. चोक झालेले किंवा बंद झालेले ड्रिपर त्वरित स्वच्छ किंवा बदला. ४. फ्लशिंग करा मुख्य पाइप, सब-मेन आणि लेटरलचे फ्लश व्हॉल्व्ह उघडून आठवड्यातून किमान एकदा फ्लशिंग करा, जेणेकरून गाळ बाहेर पडेल. ५. गळतीची तपासणी करा पाईप, जॉइंट, व्हॉल्व्ह आणि कनेक्टरमध्ये गळती असल्यास त्वरित दुरुस्ती करा. लहान गळतीमुळेही पाण्याचा अपव्यय होतो. ६. खत देताना काळजी घ्या फर्टिगेशन करताना पावसाचा अंदाज लक्षात घ्या. मुसळधार पावसापूर्वी खत देणे टाळा, अन्यथा खत वाहून जाऊ शकते. ७. पाण्याचा दाब नियंत्रित ठेवा सिस्टममध्ये शिफारस केलेल्या दाबानुसारच पाणी सोडा. जास्त दाबामुळे लेटरल किंवा ड्रिपर खराब होऊ शकतात. ८. तण नियंत्रण करा लेटरलभोवती वाढलेले तण नियमित काढा. त्यामुळे पाइप सुरक्षित राहतात आणि देखभाल सोपी होते. ९. उंदरांपासून संरक्षण करा पावसाळ्यात उंदरांचा त्रास वाढतो. ते लेटरलला छिद्रे पाडू शकतात. नियमित पाहणी करून आवश्यक नियंत्रण उपाय करा. १०. पंप आणि विद्युत यंत्रणेची तपासणी मोटार, कंट्रोल पॅनल आणि केबल्स सुरक्षित ठेवा. ओलावा किंवा पावसाचे पाणी विद्युत उपकरणांमध्ये जाऊ देऊ नका. ११. नियमित पाहणी आठवड्यातून किमान एकदा संपूर्ण ठिबक प्रणालीची तपासणी करा. खराब झालेली फिटिंग्ज, व्हॉल्व्ह किंवा लेटरल वेळेत बदला. पावसाळ्यातील महत्त्वाचा सल्ला जमिनीतील ओलावा तपासूनच सिंचन करा. हवामानाचा अंदाज लक्षात घेऊन सिंचनाचे नियोजन करा. ठिबक प्रणाली स्वच्छ आणि कार्यक्षम ठेवल्यास पिकांचे उत्पादन आणि गुणवत्ता दोन्ही सुधारतात.